Kultura

Od Bookera po Nobla. 5 zbiorów opowiadań nagradzanych autorów, których nie warto przegapić

Od Bookera po Nobla. 5 zbiorów opowiadań nagradzanych autorów, których nie warto przegapić
Fot. Getty Images

Nie musimy poświęcać całego weekendu, aby sięgnąć po książki autorów nagradzanych Noblem albo Bookerem. Ich opowiadania udowadniają, że wielka literatura wspaniale sprawdza się także w krótkiej formie. Spośród księgarnianych nowości, wybrałam pięć zbiorów, które pozwolą nam zatrzymać się na chwilę przy dobrej, wciągającej historii, przeżyć z ich bohaterami skrajne emocje i odkryć pisarzy z najwyższej literackiej półki.

„Lampa serca”, Banu Mushtaq

Co znaczy być kobietą w świecie, w którym o wielu sprawach wciąż decydują inni, a własne pragnienia trzeba podporządkować tradycji, religii i oczekiwaniom otoczenia? Właśnie takim doświadczeniom od trzech dekad przygląda się Banu Mushtaq, indyjska pisarka, prawniczka i działaczka na rzecz praw kobiet z Karnataki. Efektem jej pracy stała się „Lampa serca”, zbiór dwunastu opowiadań, które rozgrywają się w muzułmańskich społecznościach południowych Indii. Jego bohaterkami są kobiety i dziewczynki, które żyją w patriarchalnych domach, na co dzień mierzą się z presją rodzinną, nierównością, wieczną kontrolą (także religijną) przemocą, symboliczną i ekonomiczną. Autorka nie sprowadza jednak swoich bohaterek do roli ofiar. W ich historiach jest miejsce na cierpienie, gniew i bunt, ale też na ironię, dużą dawkę humoru, a przede wszystkim: kobiecą solidarność, zaradność i odwagę. To proza bezkompromisowa, ale czuła, mocno zmieniająca optykę i zapadająca w serce już na zawsze. O jej sile świadczy fakt, że (jako pierwszy zbiór opowiadań!) została wyróżniona Międzynarodową Nagrodą Bookera.

c290451d-3af4-4f9d-a3fa-60251c09150c
„Lampa serca”, Banu Mushtaq
materiały prasowe

„Owoce mojej kobiety”, Han Kang

Zanim Han Kang otrzymała Literacką Nagrodę Nobla 2024, już pisała o świecie, w którym zwyczajne sytuacje prowadzą do zaskakujących, czasem trudnych do pojęcia doświadczeń i wrażeń. Osiem opowiadań zebranych w tomie „Owoce mojej kobiety” to właśnie spotkanie z jej wczesną twórczością, którą cechują poetycki język, niesamowita wyobraźnia, wrażliwość, symbolika i przenikliwe spojrzenie na ludzką kondycję. Kobieta przemieniająca się w roślinę, dziecko obserwujące sekrety dorosłych, miłość i samotność przybierające nieoczywiste formy – każda z tych historii zostawia nas z pytaniami, które nie znikają razem z ostatnią stroną. To literatura dla tych, którzy lubią spojrzeć na życie z innej perspektywy, głębszej: zaglądać pod powierzchnię relacji, przyglądać się codziennym gestom i emocjom, dostrzec to, co dla wielu jest niewidoczne. Koreańska pisarka miesza elementy realistyczne i baśniowe. I hipnotyzuje.

60369cb4-120a-497e-b568-f8b2cf7544a8
„Owoce mojej kobiety”, Han Kang
materiały prasowe

„Opowiadania japońskie”, Ryūnosuke Akutagawa, Atsushi Nakajima

Po Indiach i Korei wyruszamy w równie egzotyczną podróż do Japonii. A zabierają nas do niej dwaj mistrzowie krótkiej formy: Ryūnosuke Akutagawa i Atsushi Nakajima, których twórczość już na stałe zapisała się w kanonie literatury światowej. Nazwisko pierwszego z nich upamiętnia Nagroda Akutagawy, jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień literackich w Japonii. „Opowiadania japońskie” to niezwykłe opowieści inspirowane dawnymi legendami, filozofią i historią, ale także pełne psychologicznej głębi portrety ludzi, którzy poszukują własnego miejsca w świecie, ich siły, słabości, ambicji i porażek, pragnień i lęków. Autorzy raz przenoszą nas w odległe czasy, by za chwilę wrócić do teraźniejszości, choć w innej optyce. Wśród bohaterów spotkamy poetę zamienionego w tygrysa, człowieka-byka, uczniów i mistrzów, i ludzi uwikłanych w dziwne zdarzenia. To pozycja obowiązkowa dla wszystkich, których fascynuje Kraj Kwitnącej Wiśni i cenią literaturę, która pozwala na własne interpretacje. Za wybór tekstów, przekład, przypisy odpowiada Krzysztof Szpilman, znawca literatury japońskiej, wykładowca Teikyo University.

bf9b416d-dd1d-476e-b8ae-a279bed3acc4
„Opowiadania japońskie”, Ryūnosuke Akutagawa, Atsushi Nakajima
materiały prasowe

„Autokorekta”, Etgar Keret 

A gdyby tak móc cofnąć czas o pół minuty i uratować kawę przed rozlaniem? A może lepiej o kwadrans, by raz jeszcze przeżyć piękną chwilę albo naprawić błąd, zanim pociągnie za sobą lawinę zdarzeń? A może o godziny, dni, tygodnie, miesiące, lata? Moglibyśmy skasować, jak literówkę w tekście, każde wypowiedziane głupstwo, jak gumką wytrzeć wszystkie „niewinne kłamstewka”, uniknąć wpadki, a nawet poważnego wypadku. Zbyt piękne, by było możliwe? Nie w świecie stworzonym przez Etgara Kereta, laureata licznych prestiżowych nagród literackich, w tym Nagrody Charlesa Bronfmana. W jego najnowszym zbiorze opowiadań spotykamy galerię ludzi, którzy właśnie w ten sposób ratują swoją teraźniejszość, na zasadzie „Autokorekty”. Mężczyzna zapisuje się na jogę, która diametralnie odmienia mu życie. Syn dostaje szansę, by jeszcze raz porozmawiać z ojcem. Ostatni człowiek na planecie oprowadza wycieczki kosmitów po zniszczonej Ziemi. A rozwścieczona wiewiórka rujnuje wesele. Jest absurdalnie, zabawnie, czasem wzruszająco do łez. Keret mistrzowsko balansuje między jawą a snem, pisząc o tym, co nam bliskie: o miłości, samotności, stracie, lęku i nadziei na lepsze.

02b421f1-b701-494a-8415-9d9496cd2c56
„Autokorekta”, Etgar Keret
materiały prasowe

„Awanturnica”, Lauren Groff 

Czy miłość zawsze nas uszlachetnia? Jak wiele jesteśmy w stanie zrobić w jej imię, zanim do nas dotrze, że te „dobre intencje” przynoszą więcej szkody niż pożytku? Te pytania nasuwają się samoistnie po lekturze „Awanturnicy”. Lauren Groff przygląda się w niej ludziom, którzy w obliczu trudnych wyborów, rodzinnych zobowiązań i sytuacji „bez wyjścia”, muszą podjąć decyzję, choć ich granice moralne zostały wystawione na próbę. Wśród bohaterów są młoda kobieta opiekująca się niepełnosprawnym bratem, nastoletnia pływaczka szukająca wsparcia, matka po bolesnej stracie i dziedzic fortuny. Ich historie rozgrywają się na przestrzeni kilku dekad (od lat 50. XX wieku po czasy współczesne) i w różnych zakątkach: od Nowej Anglii po dwa stany Ameryki (Floryda i Kalifornia). Łączy je jedno: napięcie między tym, co dobre, a tym, co podpowiada instynkt. Każde z tych opowiadań odsłania inną stronę ludzkiej natury: czułą i opiekuńczą, ale i szaloną, egoistyczną, impulsywną, nieprzewidywalną. Warto dodać, że autorka tego zbioru trzykrotnie była finalistką National Book Award. Sprawdźmy dlaczego.

0ee89b4c-5997-4df2-8cca-1b088c776992
„Awanturnica”, Lauren Groff
materiały prasowe