Portret

"Najpiękniejsza aktorka PRL-u", "Królowa lodu". Dlaczego Pola Raksa przestała grać i zniknęła z ekranów?

"Najpiękniejsza aktorka PRL-u", "Królowa lodu". Dlaczego Pola Raksa przestała grać i zniknęła z ekranów?
Pola Raksa w filmie 'Przygoda z piosenką" Stanisława Barei.
Fot. East News

Jej twarz fascynowała. Reżyserów, fanów, kolegów z planu. W latach 60. wszyscy chcieli ją mieć w swoich filmach i spektaklach. Pola Raksa mówiła, że popularność przeszkadza jej żyć, psuje związki. Odeszła od aktorstwa, próbowała sił jako projektantka i dziennikarka. Potem zniknęła. Od ponad 20 lat nie bywa, stanowczo odmawia wywiadów. O wielkiej nieobecnej opowiada Krzysztof Tomasik, autor jej biografii "Poli Raksy twarz".

Pola Raksa - Dziewczyna Tygodnia magazynu "Dookoła świat"

Historia ta mogła się wydarzyć chyba tylko wtedy. Pod koniec lat 50. uważano, że polskie aktorki są zmanierowane, bo kończą szkołę za późno, co zabiera im młodość i świeżość. Na Zachodzie była już Brigitte Bardot i choć Polacy nie mogli jeszcze obejrzeć filmu "I Bóg stworzył kobietę", jej sława dotarła i do nas. Magazyny "Przekrój", "Film" i "Dookoła świata" szukały "młodych talentów". A właściwie – pięknych twarzy. W "Dookoła świata" co tydzień można było obejrzeć zdjęcie nikomu nieznanej dziewczyny sfotografowanej na ulicy. I tak w numerze drugim z 1960 roku znalazła się Pola Raksa, 19-letnia studentka polonistyki z Wrocławia. Fotograf dostrzegł ją w barze mlecznym. Przykuła uwagę, choć, jak twierdziła Pola, wyglądała "jak zmokła kura". Włosy wilgotne od deszczu czy też po basenie – ten szczegół zmieniał się w jej opowieściach. Ale zgodziła się na zdjęcie i została Dziewczyną Tygodnia.

Niełatwe dzieciństwo Poli Raksy i pierwsza rola w "Szatanie z siódmej klasy"

Nikt nie obiecywał kariery, ale cała Polska mogła podziwiać jej urodę. Akurat Maria Kaniewska, reżyserka "Awantury o Basię", szukała obsady do "Szatana z siódmej klasy". Zwróciła uwagę na Polę. Przyciągnęła ją uroda? A może niecodzienne imię i nazwisko, które brzmiało jak wymyślony na potrzeby kariery pseudonim? Raksę zaproszono na zdjęcia próbne. Do finału doszły dwie pary. Starsza: Jerzy Nasierowski z Elżbietą Czyżewską, i młodsza, czyli Pola Raksa i Józef Skwark. Młodsi wygrali. Film odniósł sukces, a Poli przyniósł popularność. Zanim "Szatan..." znalazł się na ekranach, już brała udział w zdjęciach do filmu "Rzeczywistość Antoniego Bohdziewicza". Ta propozycja sprawiła, że z wrocławskiej polonistyki przeniosła się do szkoły filmowej w Łodzi.

 

O dzieciństwie wiadomo niewiele – niechętnie o nim opowiadała. Urodziła się w Lidzie na Wileńszczyźnie, miała dwie młodsze siostry. Po wojnie rodzina wylądowała na ziemiach zachodnich. Tata w niektórych wspomnieniach szył czapki, w innych – ostrzył noże i naprawiał sprzęt domowy. Mama była krawcową. Imię Apolonia dostała po babci. Kiedy błysnęła w pierwszych filmach, uznano ją za ideał "porządnej dziewczyny". Chciała się uczyć, grać w teatrze. Nie imprezowała, nie rozbierała się w filmach, nie emanowała seksapilem. Ludziom podobały się jej skromność i dystans. Była "dobrym przykładem", w przeciwieństwie do np. Teresy Tuszyńskiej, laureatki konkursu Film szuka młodych aktorek "Przekroju", która nie chciała się uczyć, za to balangowała, romansowała, wywoływała skandale, wpadła w alkoholizm.

Najpiękniejsza aktorka PRL-u

Pola miała szczęście – nie zabiegała o role, nie musiała grać epizodów w etiudach szkolnych. Do Łodzi dostała się za pierwszym razem (a np. jej przyszły serialowy partner Janusz Gajos dopiero za czwartym). Wielu z tych, którzy grali w filmach podczas studiów – Daniel Olbrychski, Beata Tyszkiewicz czy Barbara Brylska – zostało ze szkół wyrzuconych, bo przestrzegano zasady, aby nie wchodzić w zawód, zanim nie dostanie się "uprawnień". Pola też łamała regułę, ale nikt jej nie relegował. W latach 60. zagrała w 14 filmach: Panienka z okienka, Popioły, Rękopis znaleziony w Saragossie, Beata... Seriale: Czterej pancerni i pies, Kapitan Sowa na tropie. Do tego 20 spektakli w Teatrze Telewizji. Oszałamiała urodą, uwagi na ten temat pojawiały się w niemal każdej recenzji. Wtedy wypadało, ówczesny świat był bardziej seksistowski.

 
 
 
 
 
Wyświetl ten post na Instagramie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Post udostępniony przez światseriali (@swiatseriali.interia.pl)

Pola skarżyła się, że dziewczyny są w filmach tylko ozdobą, tłem dla męskich przygód. Jednak gdyby nie uroda, zapewne to wszystko, co ją spotkało, by się nie wydarzyło. Już po pierwszej roli dostawała listy od fanów. Narzekała, że nie jest w stanie na nie odpowiadać. Pisano do niej też ze Związku Radzieckiego, gdzie po Pancernych... stała się znana. Niektóre z listów publikowano w "Przekroju". Ich zbiór byłby wspaniałą ilustracją tego, jaką rolę spełniały ówczesne gwiazdy. Niestety, nie ma do nich dostępu...

Cały tekst przeczytasz w najnowszym, lipcowym wydaniu magazynu Twój STYL.

st_07_001 bez kodu

Więcej na twojstyl.pl

Zobacz również