Niektóre błędy językowe są powtarzane tak często, że z czasem zaczynamy się zastanawiać, jak właściwie brzmi poprawna forma. Jednym z najczęściej budzących wątpliwości zwrotów jest „w cudzysłowie”. Ale jest prosty sposób, żeby się nie mylić!
Kiedy byłam nastolatką, często wykonywałam gest cudzysłowu – wymachując rękami, rysowałam w powietrzu palcami dwa przecinki. Dla mnie był to zabawny sposób na podkreślenie ironii wypowiedzi. Moi rodzice uważali go jednak za zbędny i nieco irytujący. Problem w tym, że sama nie byłam pewna, jak mówić poprawnie. No właśnie… czy należy mówić „w cudzysłowie” czy „w cudzysłowiu”?
Zwrot „w cudzysłowie” oznacza dosłownie „w cudzych słowach” i wywodzi się właśnie od połączenia wyrazów „cudze” oraz „słowa”. Używamy go między innymi wtedy, gdy cytujemy fragment tekstu lub czyjąś wypowiedź i chcemy wyraźnie zaznaczyć, że dana myśl nie jest nasza.
Za pomocą cudzysłowu możemy wyodrębnić także wyrażenia użyte w sposób niedosłowny lub ironiczny. Gdy więc mówimy o kimś, że jest „ekspertem” w jakiejś dziedzinie, używając cudzysłowu sygnalizujemy dystans, sugerując, że w rzeczywistości trudno nazwać go prawdziwym znawcą.
Jest to więc popularny sposób na wyróżnienie cytatów, tytułów bądź podkreślania niedosłownych, ironicznych stwierdzeń.
Odmiana tego wyrażenia nierzadko sprawia nam kłopoty, jednak odpowiedź na to pytanie jest prosta. Jedyną bezbłędną formą jest „w cudzysłowie”. Wynika to z odmiany wyrazów zakończonych na „-ów”. Na przykład, odmieniając słowo „rów”, powiemy, że coś leży „w rowie”. Tak samo „cudzysłów” kończy się na „-ów”, a zatem zgodnie z tą zasadą jego prawidłowa forma brzmi: „w cudzysłowie”.
Ale jak zapamiętać to raz na zawsze? Istnieje na to prosty sposób. Skoro „cudzysłów” pochodzi od wyrazu „słowo”, łatwo przypomnieć sobie, że poprawną formą jest „w cudzysłowie” – tak jak powiemy „w słowie”, a nie „w słowiu”. Dzięki tej prostej zasadzie następnym razem, w chwili zawahania, bez problemu przypomnimy sobie, jak we właściwy sposób użyć tego wyrażenia.
